تشییع جنازه سید علی خامنه‌ای

تشییع جنازه سید علی خامنه‌ای[]( مقامات ایرانی در حال عبور از کنار تابوت‌های خامنه‌ای و خانواده‌اش تاریخ ۱۲ – ۱۸ تیر ۱۴۰۵ محل[مصلای تهران]( "مصلای تهران") ([نماز میت]( "نماز میت")) [مسجد جمکران]( "مسجد جمکران") ([نماز میت]( "نماز میت")) [حرم علی بن ابی‌طالب]( "حرم علی بن ابی‌طالب") ([نماز میت]( "نماز میت")) [حرم امام حسین]( "حرم امام حسین") [حرم امام رضا]( "حرم امام رضا") (خاکسپاری) مکان* * تهران * قم * نجف * کربلا * مشهد نوع[تشییع]( "تشییع") سازماندهی توسط* ستاد ملی تشییع * قرارگاه برگزاری مراسم وداع و تشییع رهبر شهید خاک‌سپاری[سیدعلی خامنه‌ای]( "سیدعلی خامنه‌ای") [زهرا محمدی گلپایگانی]( "زهرا محمدی گلپایگانی") مصباح الهدی باقری کنی بشری حسینی خامنه‌ای زهرا حداد عادل [سید علی خامنه‌ای]( "سید علی خامنه‌ای")، دومین [رهبر جمهوری اسلامی ایران]( "رهبر جمهوری اسلامی ایران") و تعدادی از [اعضای خانواده‌اش]( "خانواده خامنه‌ای") در آغاز [جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران]( "جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران") در ۹ اسفند ۱۴۰۴ [کشته شدند]( "کشته شدن سید علی خامنه‌ای"). در ۱۲ تیر ۱۴۰۵، مراسم ادای احترام به پیکر خامنه‌ای در [مصلای تهران]( "مصلای تهران") برگزار شد. مراسم وداع با پیکرها در ۱۳ و ۱۴ تیر در همان مکان برگزار شد و سپس در ۱۵ تیر [مراسم تشییع]( "مراسم تشییع") در تهران انجام گرفت. در ۱۶ تیر، مراسم تشییع در شهر [قم]( "قم") برگزار شد. مراسم وداع و تشییع خامنه‌ای در ۱۷ تیر در [عراق]( "عراق") نیز در شهرهای [بغداد]( "بغداد")، [کاظمین]( "کاظمین")، [نجف]( "نجف") و [کربلا]( "کربلا") برگزار می‌شود. در ۱۸ تیر نیز مراسم تشییع و تدفین در [حرم امام رضا]( "حرم امام رضا") در مشهد انجام خواهد شد.[[۱]]( [سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]( "سپاه پاسداران انقلاب اسلامی")، نهادهای امنیتی و دستگاه‌های مختلف دولتی برای برگزاری این مراسم بسیج شده‌اند. برای مدیریت مراسم‌ها ستادهای ملی و استانی تشکیل شد.[[۲]]( «باید برخاست» به عنوان شعار رسمی و «مشت گره‌کرده» به عنوان نماد مراسم انتخاب شد.[[۳]]( مراسم ابتدا در اسفند ۱۴۰۴ برنامه‌ریزی شده بود که به دلیل جنگ به تعویق افتاده بود.[[۴]]( ## زمینه در ۹ اسفند ۱۴۰۴، [جنگ ایران]( "جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران") با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل آغاز شد و چندین مقام ایرانی از جمله [علی خامنه‌ای]( "علی خامنه‌ای") کشته شدند.[[۵]]( در ۱۰ اسفند، [صدا و سیما]( "سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران")، حدود ساعت ۵:۰۰ ([ساعت رسمی ایران]( "ساعت رسمی ایران"))، [کشته شدن خامنه‌ای]( "کشته شدن سید علی خامنه‌ای") را تأیید کرد.[[۶]]( دختر، داماد، عروس و نوهٔ خامنه‌ای نیز در این حمله کشته شدند.[[۹]]( دولت چهل روز عزای عمومی و یک هفته [تعطیلی رسمی]( "تعطیلات رسمی در ایران") اعلام کرد.[[۱۱]]( در ۱۳ اسفند، رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی تهران اعلام کرد که آن شب «از ساعت ۲۲ مصلی امام خمینی تهران پذیرای مردم ایران اسلامی برای وداع با پیکر مطهر امام خامنه‌ای خواهد بود». این خبر پس از چند ساعت تغییر کرد و [شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی]( "شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی") بدون اشاره به شرایط جنگی و امنیتی کشور در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «این مراسم به تعویق افتاده و در روزهای آینده توسط این شورا اعلام خواهد شد.»[[۱۲]]( اعلام شد که مدفن خامنه‌ای براساس وصیت و توصیه‌های نزدیکان، [حرم امام رضا]( "حرم امام رضا") در [مشهد]( "مشهد") است.[[۱۳]]( فاصله چند هفته‌ای میان کشته شدن رهبر سابق [جمهوری اسلامی ایران]( "نظام جمهوری اسلامی ایران") گمانه‌زنی‌هایی را برانگیخته و هرچند مقام‌های رسمی توضیح روشنی دربارهٔ این تأخیر ارائه نکرده‌اند، به نظر می‌رسد نگرانی‌های امنیتی و احتمال حمله دوباره آمریکا یا اسرائیل به مراسم، یکی از دلایل اصلی به تعویق افتادن آن بود.[[۱۵]]( نزدیک‌ترین محل به نقطه بمباران [بیت رهبری]( "بیت رهبری") کوچهٔ فریبرز کشوردوست بود که از روز اول جنگ شاهد حضور عزاداران بود. این محل به «رواق کشوردوست» شهرت یافت.[[۱۶]]( "رویترز")_ گزارش داد در ۱۳ اسفند هزاران نفر از مردم [نجف]( "نجف") در مراسم تشییع نمادین خامنه‌ای در این شهر شرکت کردند.[[۱۹]]( در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ در سراسر کشور چهلمین روز کشته شدن وی با حضور هزاران نفر برگزار گردید.[[۲۰]]( در ۷ و ۸ خرداد ۱۴۰۵، در مصلای امام علی در [شهرری]( "شهر ری") برای [خانواده خامنه‌ای]( "خانواده خامنه‌ای") مراسم یادبود گرفته شد.[[۱۲]]( ## برنامه‌ریزی ### تشکیل ستاد طی جلسه‌ای با حضور معاون اول رئیس‌جمهور وقت [محمدرضا عارف]( "محمدرضا عارف") ستاد ملی تشییع در ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ زیر نظر [وزارت کشور]( "وزارت کشور") تشکیل گردید و [علی‌اکبر پورجمشیدیان]( "علی‌اکبر پورجمشیدیان")، قائم‌مقام و معاون وزیر کشور به عنوان دبیر این ستاد منصوب گردید.[[۲۱]]( در [استان تهران]( "استان تهران")[محمدصادق معتمدیان]( "محمدصادق معتمدیان")، استاندار به ریاست ستاد تشییع استان تهران منصوب گردید.[[۲۲]]( در [استان خراسان رضوی]( "استان خراسان رضوی")، [غلامحسین مظفری]( "غلامحسین مظفری") استاندار استان به سمت ریاست ستاد استانی مراسم تشییع منصوب گردید.[[۲۳]]( قرارگاه برگزاری مراسم وداع و تشییع به ریاست [حسن حسن‌زاده]( "حسن حسن‌زاده (نظامی)") برای ساماندهی مراسم در تهران تشکیل شد.[[۲۴]]( [دولت عراق]( "دولت عراق") یکی از برگزارکنندگان مراسم در عراق است. این مراسم با هماهنگی مستقیم دفتر [نخست‌وزیری عراق]( "نخست‌وزیر عراق") و مشارکت نهادها و وزارتخانه‌های مختلف دولتی برگزار می‌شود. [خبرگزاری مهر]( "خبرگزاری مهر") به نقل از مقام‌های عراقی گزارش داده که استانداری‌های نجف و کربلا، وزارتخانه‌های حمل‌ونقل، کشور و امور خارجه عراق، سازمان [حشد شعبی]( "حشد شعبی") و دفتر نخست‌وزیری عراق از جمله نهادهایی هستند که مسئولیت هماهنگی و برگزاری این مراسم را بر عهده دارند.[[۲۵]]( ### زمان و مکان دفتر سیدعلی خامنه‌ای در ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد مراسم وداع، تشییع و تدفین خامنه‌ای «پس از [دهه اول محرم]( "دهم محرم") و بعد از تکمیل هماهنگی‌های نهایی» برگزار خواهد شد.[[۲۶]]( در ۲۳ خرداد، دفتر او زمان برگزاری مراسم وداع، تشییع و تدفین او را از ۱۳ تا ۱۸ تیر ۱۴۰۵ در تهران، قم و مشهد اعلام کرد. همراه با خامنه‌ای، چهار نفر از اعضای خانواده‌اش، بشری حسینی خامنه‌ای (فرزند)، مصباح‌الهدی باقری کنی (داماد)، [زهرا حدادعادل]( "زهرا حداد عادل") (عروس) و [زهرا محمدی گلپایگانی]( "زهرا محمدی گلپایگانی") (نوه) نیز تشییع می‌شوند و در تهران دو روز مراسم «وداع» و یک روز مراسم تشییع برگزار می‌شود.[[۱۲]]( مراسم‌ها| تاریخ | شهر | مراسم | مکان یا مسیر | | | | | | | ۱۳ و ۱۴ تیر | تهران | وداع | [مصلی امام خمینی]( "مصلی امام خمینی") تهران | | ۱۵ تیر | تهران | تشییع | محورهای [خیابان دماوند]( "خیابان دماوند")، خیابان انقلاب، [خیابان آزادی]( "خیابان آزادی") و [بزرگراه شهید لشکری]( "بزرگراه شهید لشکری")[[۲۷]]( | | ۱۶ تیر | قم | تشییع | [مسجد جمکران]( "مسجد جمکران") تا [حرم]( "حرم فاطمه معصومه")[[۲۸]]( | | ۱۷ تیر | نجف و کربلا | تشییع | [[۲۹]]( | | ۱۸ تیر | مشهد | تشییع | با توجه به برآورد جمعیت اعلام خواهد شد.[[۳۰]]( | | ۱۸ تیر | مشهد | تدفین | [حرم امام رضا]( "حرم امام رضا") | ### تدارکات و پشتیبانی [شهرداری تهران]( "شهرداری تهران") و دیگر نهادهای مسئول، با جمع‌آوری جدول‌های مسیر [اتوبوس‌های تندرو]( "سامانه اتوبوس ترولی تهران") (BRT)، اجرای دیوارهای بتنی و انجام تغییرات عمرانی در بخش‌هایی از شهر، مسیر ویژه‌ای را برای عبور کاروان تشییع و تجمع شرکت‌کنندگان آماده کردند. عملیات جمع‌آوری جدول‌های مسیر [BRT]( "سامانه اتوبوس تندرو") از خیابان دماوند در شرق تهران آغاز شد و تا میدان آزادی در غرب پایتخت ادامه یافت. همچنین طرحی با عنوان «ایمن‌سازی مسیر بدرقه» اجرا شد که شامل نصب حدود پنج کیلومتر دیوار پیش‌ساخته بتنی در پل‌ها، زیرگذرها، گلوگاه‌ها و نقاط مرتفع مسیر بود. به گفتهٔ مسئولان، برای اجرای این طرح حدود یک‌هزار و ۲۵۰ قطعه دیوار بتنی با ابعاد سه در چهار متر و ارزشی نزدیک به ۶۰ میلیارد تومان به کار گرفته شد. هزینه اجرای دیوارهای بتنی نیز حدود ۶۰ میلیارد تومان اعلام شده است. سولماز ایکدر، نویسندهٔ [ایران‌وایر]( "ایران‌وایر")، با احتساب هزینه جمع‌آوری جدول‌های مسیر BRT، عملیات عمرانی، ماشین‌آلات، نیروی انسانی و سایر اقدامات اجرایی، برآورد کرده است که هزینه آماده‌سازی مسیر تشییع دست‌کم بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان بوده است. همچنین، برای انتقال جسد خامنه‌ای در صورت بروز حادثه، دو فروند بالگرد اورژانس در تهران پیش‌بینی شده بود.[[۳۱]]( رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی از استقرار هزاران [موکب]( "موکب") در تهران و دیگر شهرهای واقع در مسیر تشییع خبر دادند. این موکب‌ها علاوه بر توزیع غذا و نوشیدنی، خدمات درمانی، فرهنگی و پشتیبانی نیز ارائه می‌کردند. معاون فرهنگی [سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ]( "سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ")، اعلام کرد که هفت هزار و ۸۰۰ نفر در سامانه «موکب‌یار» ثبت‌نام کرده‌اند و حدود دو هزار موکب به‌صورت سازمان‌یافته در مراسم فعالیت داشته‌اند. فرمانده سپاه سیدالشهدا استان تهران اعلام کرد که تنها در استان تهران ۵۱۰ موکب، شامل ۴۲۰ موکب در شهرستان‌ها و ۹۰ موکب در شهر تهران، مستقر شده‌اند.[[۳۱]]( بر پایه گزارش‌های رسمی، بخش عمده این موکب‌ها با مشارکت سپاه پاسداران، سازمان بسیج، ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات، هیئت‌های مذهبی، شهرداری‌ها، دانشگاه‌ها و دیگر نهادهای حکومتی یا وابسته به حکومت اداره می‌شدند.[[۳۱]]( گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های برگزاری این شبکه گسترده با استفاده از امکانات عمومی فراهم شده است. راه‌اندازی سامانه «موکب‌یار» برای ثبت‌نام و جانمایی موکب‌ها، مدیریت و هماهنگی توسط سپاه پاسداران و ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات، همکاری شهرداری‌ها، اختصاص یک‌هزار و ۶۳۵ مرکز اسکان، استفاده از مدارس، مصلاها، سوله‌های ورزشی و مساجد، همچنین ارائه حمل‌ونقل عمومی رایگان و خدمات امدادی، درمانی، انتظامی و امنیتی، از جمله اقداماتی بودند که با مشارکت مستقیم نهادهای عمومی و حکومتی انجام شدند.[[۳۱]]( ### امنیت [سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]( "سپاه پاسداران انقلاب اسلامی")، نهادهای امنیتی و دستگاه‌های مختلف دولتی برای برگزاری این مراسم بسیج شده‌اند. [سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ]( "سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ") مسئولیت اجرای مراسم را بر عهده دارد و دولت و دیگر نهادهای حکومتی نیز در تدارک و برگزاری آن مشارکت دارند. در روزهای منتهی، مقام‌ها از ثبت‌نام هزاران موکب، آماده‌سازی ظرفیت اسکان برای بیش از یک میلیون نفر و طراحی یک «کریدور شهری» برای مدیریت جمعیت در مرکز تهران خبر دادند.[[۲۵]]( محمدامین توکلی‌زاده گفته بود که متولی مراسم [سپاه پاسداران]( "سپاه پاسداران انقلاب اسلامی") است و سه روز «بدرقه مردمی» درنظر گرفته شده است و «در حال تدارک برای جمعیتی بیش از ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر در پایتخت هستیم.»[[۱۲]]( در ۸ تیر اعلام دکه ورود ساک، کوله‌پشتی و هرگونه وسیله یا جسم حجیم به محل برگزاری مراسم در مصلای تهران ممنوع است. حسن‌زاده همچنین گفت شرکت‌کنندگان در مراسم باید «شناورسازی جمعیت» را رعایت کنند و در حال حرکت باشند.[[۳۲]]( ## روزشمار ### تهران #### ۱۲ تیر مراسم ادای احترام هیئت‌های کشوری، لشکری و خارجی به پیکر خامنه‌ای در ۱۲ تیر در [مصلای تهران]( "مصلای تهران") برگزار شد. تلویزیون ایران به نقل از مقام‌های مسئول از حضور «۵۰ هیئت عالی‌رتبه» خارجی در این مراسم خبر داد.[[۳۳]]( بر پایهٔ پروتکل تشریفاتی، هنگام حضور هر هیئت خارجی، آیه‌ای خاص از قرآن قرائت می‌شد. به گفتهٔ [ایران اینترنشنال]( "ایران اینترنشنال")، هر یک از این آیات با هدفی سیاسی انتخاب شده بودند تا پیام‌های مشخصی را به هیئت‌ها منتقل کنند.[[۳۴]]( #### ۱۳ تیر []( اولین روز وداع در[مصلای امام خمینی تهران]( "مصلای امام خمینی تهران") نخستین روز مراسم شش‌روزه تشییع خامنه‌ای در ۱۳ تیر در تهران با تدابیر امنیتی و حضور هواداران عزادار برگزار شد. رسانه‌های حکومتی از حضور هیئت‌هایی از [حماس]( "حماس")، [حزب‌الله لبنان]( "حزب‌الله لبنان")، [حوثی‌های یمن]( "حوثی‌ها") و دیگر گروه‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی در مراسم خبر دادند و گزارش‌هایی مبنی بر اینکه نمایندگان حماس و حزب‌الله با [عباس عراقچی]( "عباس عراقچی")، وزیر خارجه، نیز دیدار کردند پخش شد.[[۳۵]]( ایجپت ایندیپندنت دربارهٔ جمعیت حاضر در روز اول مراسم نوشت خشم نسبت به آمریکا و اسرائیل در میان جمعیت انبوه عزاداران در ایران موج می‌زند.[[۳۶]]( [دونالد ترامپ]( "دونالد ترامپ") اعلام کرد برای مراسم تشییع خامنه‌ای، «یک هفته» به مقامات ایران وقت داده است.[[۳۷]]( هیئت دولت اعلام کرد به دلیل «درخواست‌های متعدد» استان‌های کشور، روز یکشنبه ۱۴ تیر در سراسر ایران تعطیل رسمی خواهد بود.[[۳۸]]( #### ۱۴ تیر []( [نماز میت]( "نماز میت") خانوده خامنه‌ای به امامت [جعفر سبحانی]( "جعفر سبحانی") [جعفر سبحانی]( "جعفر سبحانی") از مراجع تقلید شیعه [نماز میت]( "نماز میت") را در ساعت ۸ صبح به وقت محلی خواند.[[۳۹]]( مراسم وداع بر اساس برنامه اعلام‌شده ساعت ۸ بعد از ظهر به وقت ایران به پایان می‌رسید که به دلیل ازدحام با تمدید ۲ ساعته در ساعت ۱۰ به پایان رسید.[[۴۰]]( در مراسم ۱۴ تیر در [مصلای تهران]( "مصلای امام خمینی تهران")، سه پسر خامنه‌ای، به‌جز [سید مجتبی]( "سید مجتبی خامنه‌ای") سومین رهبر انقلاب اسلامی، در صف نخست مراسم نماز میت حضور داشتند.[[۴۱]]( نیوز]( "ای‌بی‌سی نیوز") گزارش داد که با وجود گرمای شدید تابستان و بسته بودن جاده‌ها در سراسر پایتخت، جمعیت عظیمی همچنان در مصلی تهران حضور پیدا کردند. هزاران عزادار، پیام‌های اندوه خود را روی دیوار بتنی سیاهی نوشتند که حائل میان جمعیت و سکوی تابوت‌ها بود.[[۴۲]]( [دویچه وله]( "دویچه وله") در متنی دربارهٔ دو روز مراسم مصلی نوشت دمای بالای ۴۰ درجه هم مانع از حضور میلیونی مردم ایران در تشییع رهبرشان نشد.[[۴۳]]( وبگاه شبکه [المیادین]( "المیادین") نیز با این عنوان که «میلیون‌ها نفر در نجف برای قائد شهید، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای سوگواری کردند» نوشت: میلیون‌ها عراقی در مراسم تشییع پیکر قائد شهید امت حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، در نجف و کربلا شرکت کردند و پیوندهای عمیق بین دو کشور را بار دیگر مورد تأیید قرار دادند.[[۴۴]]( همچنین [سی‌ان‌ان]( "سی‌ان‌ان") گفت در مراسم وداع، نوای دعا و نیایش از طریق بلندگوها در فضای مصلی طنین‌انداز شد و شماری زیادی از عزاداران نیز با در دست داشتن پرچم جمهوری اسلامی و پرچم‌های قرمز در آیین سوگواری شرکت کردند.[[۴۵]]( همچنین رسانه‌های [العربیه]( "العربیه")، [الجزیره]( "الجزیره عربی")، المیادین، [المنار]( "المنار") تمام شبکه‌های دولتی [پاکستان]( "پاکستان") و چندین شبکه دولتی عراق با قطع برنامه‌های خود بخشی از مراسم را به صورت زنده پوشش دادند.[[۴۶]]( [تیمور حسینی]( "تیمور حسینی")، رئیس [پلیس راهنمایی و رانندگی فراجا]( "پلیس راهنمایی و رانندگی فراجا")، گفت برای تشییع در تهران و قم و مشهد، طرح «گسترده» ترافیک به اجرا گذاشته می‌شود.[[۴۷]]( #### ۱۵ تیر []( تشییع علی خامنه‌ای و خانواده، [خیابان آزادی]( "خیابان آزادی") مراسم تشییع خامنه‌ای و شماری از اعضای خانواده او قبل از ساعت ۶ قبل از ظهر در تهران آغاز شد. بر اساس اعلام مسئولان برگزاری، مسیر تشییع از [خیابان دماوند]( "خیابان دماوند")، [میدان امام حسین]( "میدان امام حسین (تهران)")، [خیابان انقلاب]( "خیابان انقلاب اسلامی (تهران)")، [میدان انقلاب]( "میدان انقلاب اسلامی")، خیابان آزادی، [میدان آزادی]( "میدان آزادی") و [بزرگراه لشکری]( "بزرگراه لشگری") تعیین شده بود. اما خودروی حامل اجساد قبل از ۸:۳۰ از خیابان آزادی وارد مسیر تشییع شد. به گفته مسئولان برگزاری، خودرو در مقاطع متعددی در انتهای خیابان آزادی به متوقف شد. طبق گفته [حسن حسن‌زاده]( "حسن حسن‌زاده (نظامی)")، رئیس قرارگاه برگزاری آیین وداع، نماز و تشییع در تهران بزرگ، مدت زمان برگزاری مراسم بین ۱۰ تا ۱۲ ساعت پیش‌بینی شده بود. این مراسم تا ساعت ۵ بعد از ظهر به پایان رسید.[[۴۸]]( در جریان این مراسم، پیکر خامنه‌ای با خودرویی ویژه حمل شد که پیش از برگزاری مراسم، رسانه‌های نزدیک به جمهوری اسلامی از طراحی و ساخت آن خبر داده بودند. تصاویر و ویدیوهای منتشرشده نشان می‌دهد که بر روی شاسی خودرو، سازه‌ای فلزی با تزئینات طلایی و نقوشی مشابه ضریح [حرم امام رضا]( "حرم امام رضا") در مشهد نصب شده بود و تابوت علی خامنه‌ای در بخش مرکزی آن قرار داشت. ارتفاع این سازه به گونه‌ای طراحی شده بود که تابوت از میان جمعیت قابل مشاهده باشد. همچنین، تابوت دیگر اعضای خانواده او نیز بر روی همین خودرو حمل شد.[[۳۱]]( برآورد شرکت‌کنندگان در این مراسم از هزاران نفر (بی‌بی‌سی فارسی)[[۴۹]]( و صدها هزار نفر (_[نیویورک تایمز]( "نیویورک تایمز")_)[[۵۰]]( تا میلیون‌ها نفر (_[فایننشال تایمز]( "فایننشال تایمز")_)[[۵۱]]( متغیر بود. [رویترز]( "رویترز") گزارش داد که در جریان این مراسم، برخی از عزاداران به بیلبوردی که تصویر [دونالد ترامپ]( "دونالد ترامپ") را نشان می‌داد، سنگ پرتاب کردند. در طول مسیر، بنرها و پلاکاردها حاوی پیام‌هایی بود که خواستار انتقام از مقامات آمریکایی و اسرائیلی بودند و برخی مستقیماً به ترامپ اشاره می‌کردند. بنا بر گزارش‌ها، پرچم‌های ایالات متحده و اسرائیل در نقاط خاصی به آتش کشیده شدند.[[۵۲]]( پست]( "جروزالم پست")_ نیز گزارش داد که عزاداران پرچم‌های قرمزی را تکان می‌دادند که به عنوان نماد انتقام توصیف شده‌اند.[[۵۳]]( عزاداران ایرانی خواستار [انتقام]( "انتقام") از [ترامپ]( "ترامپ") شدند.[[۵۴]]( گزارش‌ها حاکی از آن بود که علاوه بر ساکنان تهران، افرادی از استان‌های مختلف ایران و همچنین برخی کشورهای دیگر در این مراسم حضور داشتند.[[۴۸]]( [فرانس ۲۴]( "فرانس ۲۴") نوشت این مراسم قرار است قدرت، اتحاد و انسجام ایرانیان را به رخ بکشد و در ادامه پیش‌بینی می‌شود مراسم ۱۵ تیر از نظر گستردگی و شرکت‌کننده با مراسم تشییع سید روح‌الله خمینی در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ برابری کند.[[۵۵]]( العربی الجدید در گزارشی نوشت شرکت‌کنندگان در این مراسم پلاکاردهایی در دست داشتند که بر روی آن به زبان فارسی و انگلیسی نوشته بود، «ترامپ را می‌کشیم».[[۵۶]]( ### قم []( نماز میت خانواده خامنه‌ای، در [مسجد جمکران]( "مسجد جمکران") به امامت [عبدالله جوادی آملی]( "عبدالله جوادی آملی") در ۱۶ تیر، مراسم اقامه نماز بر اجساد خانواده خامنه‌ای به امامت [عبدالله جوادی آملی]( "عبدالله جوادی آملی") در [مسجد جمکران]( "مسجد جمکران") برگزار شد. مراسم تشییع قرار بود از جمکران تا [حرم فاطمه معصومه]( "حرم فاطمه معصومه") برگزار شود اما به‌دلیل ازدحام جمعیت و زمان ناکافی به‌طور کامل انجام نشد. در ادامه اجساد خانواده خامنه‌ای به صورت هوایی و با بالگرد دور حرم [فاطمه معصومه]( "فاطمه معصومه") طواف داده شد.[[۵۸]]( حوالی ساعت ۱۱:۴۵ قبل از ظهر، اجساد برای انتقال به عراق به تهران منتقل شد.[[۶۱]]( ### عراق #### نجف []( []( بامداد روز چهارشنبه ۱۷ تیر، در شهر [نجف]( "نجف") مراسم تشییع سید علی خامنه‌ای در مسافتی حدود ۶ کیلومتر از پل [کوفه]( "کوفه") به سمت [حرم]( "حرم علی بن ابی‌طالب")[علی بن ابیطالب]( "حرم علی بن ابی‌طالب")، امام اول [شیعیان]( "شیعه") آغاز شد، جایی که اهالی استان‌ها و شهرهای مجاور نجف برای شرکت در مراسم حضور داشتند. حضور [اهل‌سنت]( "اهل‌سنت عراق") و [مسیحیان]( "مسیحیان عرب") نیز در مراسم تشییع جالب توجه بود.[[۶۲]]( در پایان مراسم تشییع نماز میت علی خامنه‌ای به امامت [سیدمحمدتقی حکیم]( "سید محمدتقی حسینی طباطبائی")، در [حرم علی بن ابی‌طالب]( "حرم علی بن ابی‌طالب") اقامه شد.[[۶۳]]( الزیدی]( "علی الزیدی") نخست‌وزیر وقت عراق، [سید مقتدی صدر]( "سید مقتدی صدر") رهبر [جریان ملی صدر]( "جریان ملی شیعه")، [سید عمار حکیم]( "سید عمار حکیم") رهبر وقت [جریان حکمت ملی عراق]( "جنبش ملی الحکما")، [ابراهیم زکزاکی]( "ابراهیم زکزاکی") رهبر جنبش اسلامی نیجریه و [فالح الفیاض]( "فالح الفیاض") رئیس [حشد شعبی]( "حشد شعبی") عراق از شرکت کنندگان برجسته در این مراسم بودند.[[۶۴]]( شعبی عراق]( "حشد شعبی") در بیانیه‌ای اعلام کرد: «برآوردها نشان می‌دهد که تعداد شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع که از پل هوایی تا حرم علی بن ابی‌طالب امتداد داشت، شامل خیابان‌های فرعی و سایر تجمعات، درحدود ۳٫۸ میلیون نفر بوده است.[[۶۵]]( #### کربلا ## شرکت‌کنندگان سران چند کشور برای شرکت در این مراسم به تهران سفر کردند.[[۶۶]]( مقام‌های بلندپایه از کشورهایی مانند [چین]( "چین")، [روسیه]( "روسیه") و [ترکیه]( "ترکیه") به عنوان حامیان ایران در این مراسم حضور نداشتند. مقام‌های کشورهای اروپایی هم در این مراسم حضور نداشتند و از کشورهای منطقه نیز [عربستان سعودی]( "عربستان سعودی") در سطح معاون وزیر خارجه و [عمان]( "عمان")، [قطر]( "قطر") و [عراق]( "عراق") با روسای مجلس خود در این مراسم شرکت کردند. رئیس‌جمهور [عراق]( "عراق") نیز حاضر بود. [امارات متحده عربی]( "امارات متحده عربی")، [کویت]( "کویت") و [بحرین]( "بحرین") که در جریان جنگ هدف [حملات موشکی و پهپادی ایران]( "حملات ایران به کشورهای عربی") قرار گرفتند، هیئتی شرکت نکرده بود. به دنبال انتشار تحلیل‌ها و واکنش‌هایی از پایین بودن سطح حضور مقام‌های کشورهای خارجی در مراسم، [_تسنیم_]( "خبرگزاری تسنیم")، به نقل از یک منبع آگاه مدعی شد آمریکا مانع از حضور مقام‌های کشورهای دیگر در این مراسم شده است.[[۳۳]]( [مجتبی خامنه‌ای]( "مجتبی خامنه‌ای") در مراسم حضور نیافت.[[۲۵]]( طبق گزارش [فرناز فصیحی]( "فرناز فصیحی") در _[نیویورک تایمز]( "نیویورک تایمز")_، به گفته دو عضو سپاه پاسداران که با برنامه‌ریزی مراسم آشنا هستند، نگرانی‌ها در مورد تلاش [اسرائیل]( "اسرائیل") برای [ترور]( "ترور") مجتبی خامنه‌ای یا ردیابی حرکات او برای کشف مخفیگاهش، باعث شد تیم امنیتی از حضور او جلوگیری کند.[[۶۹]]( بر اساس _[نیویورک تایمز]( "نیویورک تایمز")_، غیبت مجتبی خامنه‌ای این پرسش را مطرح کرد که چه کسی واقعاً کشور را اداره می‌کند و باعث شده شکاف در ساختار قدرت بیش از پیش نمایان و تشدید شوند.[[۷۰]]( هیئت‌ها و شخصیت‌های وابسته به [محور مقاومت]( "محور مقاومت") نیز برای حضور در مراسم به تهران دعوت شدند؛ حضوری که از سوی برخی رسانه‌ها در راستای تلاش حکومت برای نمایش حمایت جریان‌های همسو با خود در سطح منطقه ارزیابی شده است.[[۳۱]]( بر اساس گزارش‌ها، حکومت ایران برای افزایش شمار شرکت‌کنندگان در مراسم خاکسپاری علی خامنه‌ای، علاوه بر سازماندهی گسترده، برخی نهادهای دولتی را موظف به اعزام اجباری کارکنان خود به این مراسم کرده و در مواردی نیز با ارائه مشوق‌هایی در پی افزایش حضور مردم بوده است.[[۷۱]]( همچنین مقام‌های ایرانی از صدور ۲٫۵۰۰ ویزای رایگان برای شهروندان افغانستان به‌منظور شرکت در مراسم خاکسپاری علی خامنه‌ای خبر داده‌اند. به گفته آنان، این اقدام برای تسهیل حضور اتباع افغانستان در این مراسم انجام شده و انتظار می‌رود بین دو تا چهار هزار نفر از طریق مرزهای زمینی وارد ایران شوند. علی عسکری، معاون استاندار [خراسان رضوی]( "خراسان رضوی")، گفته است که برای اسکان زائران افغانستان، مکان‌هایی در مساجد و تکایای مشهد در نظر گرفته شده است. به گفته مقام‌های ایرانی، علاوه بر افرادی که از افغانستان به مشهد سفر می‌کنند، شماری از مهاجران افغان مقیم ایران نیز در این مراسم حضور خواهند داشت.[[۷۲]]( ## پوشش رسانه‌ای و تحلیل‌ها مقام‌های ایران مدعی شده‌اند که قرار است ۸۰۰ خبرنگار خارجی این رویداد را پوشش دهند.[[۲۵]]( حکومت ایران «باید برخاست» را به عنوان شعار رسمی و «مشت گره‌کرده» را به عنوان نماد مراسم تشییع خامنه‌ای اعلام کرد.[[۲۵]]( انتشار زمان خاکسپاری خامنه‌ای بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشت. بسیاری به هم‌زمانی آغاز مراسم خاکسپاری او با ۴ ژوئیه (۱۳ تیر)، [روز استقلال آمریکا]( "روز استقلال ایالات متحده آمریکا") اشاره کردند. این هم‌زمانی با توجه به کشته شدن خامنه‌ای در حمله مشترک آمریکا و اسرائیل، توجه بسیاری را جلب کرده است.[[۷۳]]( ## تحلیل []( شرکت کنندگان در تشییع، تهران [گاردین]( "گاردین") جمعیت شرکت کنندگان در تشییع را میلیون‌ها نفر توصیف کرده است و این را تغییری چشمگیر برای کشوری می‌داند که تنها هفت ماه پیش صحنهٔ اعتراضات خیابانی بود.[[۷۴]]( گاردین همچنین در تحلیل خود نوشت بسیاری خواهند گفت که این تجمع، یادمانی از پیامدهای جنگی بود که به باور آنان، دونالد ترامپ در ماه فوریه علیه ایران آغاز کرد و تصمیمی نادرست و نسنجیده بود.[[۷۴]]( [الاخبار]( "الاخبار") در تحلیل خود نوشت که برخلاف انتظار دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو مبنی بر فعال شدن مخالفان داخلی و تضعیف حاکمیت ایران در پی جنگ و ترور رهبر ایران، مراسم تشییع و تجمعات مردمی نشان‌دهندهٔ افزایش حضور حامیان حکومت و طرح شعارهای ضدآمریکایی و ضد اسرائیلی بود.[[۷۵]]( به گفتهٔ مسعود آذر در _[بی‌بی‌سی فارسی]( "بی‌بی‌سی فارسی")_، برآوردهای مسئولان از حضور میلیونی، نشانگر این است حکومت تلاش دارد این مراسم را به بزرگ‌ترین تجمع سیاسی و مذهبی و فراتر از یک آیین مذهبی در تاریخ جمهوری اسلامی تبدیل کند. برای [مجتبی خامنه‌ای]( "مجتبی خامنه‌ای")، رهبر جدید جمهوری اسلامی نیز این مراسم می‌تواند پشتوانه سیاسی برای او محسوب شود. این برنامه در بین هواداران حکومت نیز مهم تلقی می‌شود و تشییع «میلیونی» خامنه‌ای می‌تواند به عنوان حمایت مردم از نظام تلقی شود.[[۱۲]]( گروهی از تحلیلگران می‌گویند که برگزاری چنین مراسمی به معنای حل مسائل عمیق‌تر سیاسی و اجتماعی نیست و نمی‌تواند شکاف‌های موجود میان حکومت و بخش‌هایی از جامعه را برطرف کند.[[۲۵]]( به عقیدهٔ برخی تحلیل‌گران، برگزاری مراسم تشییع در نجف و کربلا می‌تواند تلاشی برای برجسته کردن جایگاه فراملی خامنه‌ای در میان شیعیان منطقه باشد. ناظران این اقدام را در چارچوب تلاش ایران برای حفظ و نمایش نفوذ مذهبی و سیاسی خود در یکی از مهم‌ترین مراکز جهان تشیع تفسیر کرده‌اند.[[۲۵]]( [ایران اینترنشنال]( "ایران اینترنشنال") مراسم خاکسپاری علی خامنه‌ای را تلاشی از سوی جمهوری اسلامی برای نمایش تداوم ثبات و اقتدار سیاسی پس از مرگ او می‌داند. به باور آنان، حکومت با برگزاری گسترده این مراسم می‌کوشد روایت رسمی خود از انتقال قدرت را تثبیت کرده و پس از جنگ و بحران‌های اخیر، تصویری از انسجام و کنترل بر فضای عمومی ارائه دهد. این تحلیل‌ها همچنین استدلال می‌کنند که حجم گسترده سازمان‌دهی، تبلیغات و تدابیر امنیتی پیرامون مراسم، نشان‌دهنده تلاش حکومت برای مدیریت برداشت عمومی از مرگ خامنه‌ای و حفظ مشروعیت نظام سیاسی است.[[۷۶]]( به گزارش [سی‌ان‌ان]( "سی‌ان‌ان")، مراسم تشییع جنازه دولتی علی خامنه‌ای یک نمایش ژئوپلیتیکی و ایدئولوژیک حساب‌شده است که برای جاودانه کردن او به عنوان نمادی از مقاومت و در عین حال نمایش سرکشی جمهوری اسلامی به جامعه بین‌المللی طراحی شده است.[[۷۷]]( ایران با حذف مقامات غربی از فهرست مدعوین، بر موضع قاطع خود در برابر سیاست‌های غرب تأکید می‌کند و مقامات، مواضع کشورهای اروپایی را در «سمت اشتباه تاریخ» توصیف می‌کنند.[[۷۸]]( زمان برگزاری این مراسم عمیقاً استراتژیک است: این مراسم با ماه محرم مصادف شده است و به شهادت تاریخی [حسین بن علی]( "حسین بن علی") در مقاومت در برابر استبداد که خامنه‌ای نسب خود را به او می‌رساند، اشاره دارد.[[۷۸]]( این روایت، مرگ او را به عنوان اثبات جهان‌بینی او مطرح می‌کند و میراث او را به مقام یک مرجع مذهبی شهید ارتقا می‌دهد.[[۷۷]]( از طریق پوشش رسانه‌ای هماهنگ‌شده با دولت، از این تصویرسازی برای متحد کردن مردم علیه آنچه «ظلم و استکبار» توصیف می‌شود، استفاده می‌شود و مقامات اعلام می‌کنند که ملت در مورد «خون امام خود» ساکت نخواهد ماند. در نهایت، با هماهنگ‌کردن مراسم تشییع جنازه با دویست و پنجاهمین روز استقلال آمریکا و برجسته کردن هزینه‌های شخصی این درگیری از طریق نمایش تابوت‌های اعضای خانواده، برگزارکنندگان به دنبال تثبیت میراث شهادت و مقاومت تسلیم‌ناپذیر در برابر غرب هستند.[[۷۸]]( ## جستارهای وابسته * [مرگ و تشییع سید روح‌الله خمینی]( "مرگ و تشییع سید روح‌الله خمینی") * [تشییع جنازه قاسم سلیمانی]( "تشییع جنازه قاسم سلیمانی") * [مرگ و تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی]( "مرگ و تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی") * [تشییع جنازه سید حسن نصرالله]( "تشییع جنازه سید حسن نصرالله") ## منابع 1. [↑]( "پرش به بالا")[«مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب در قم ساعت ۵ صبح آغاز می‌شود»]( _ایرنا_. ۹ تیر ۱۴۰۵. 2. [↑]( "پرش به بالا")[«زمان تشییع قائد شهید امت اعلام شد»]( خبرگزاری مهر. ۲۰۲۶-۰۶-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. 3. [↑]( "پرش به بالا")[«بسته هویت بصری «باید برخاست» ویژه مراسم «بدرقه آقای شهید ایران»»]( _خبرگزاری دانشجو_. ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. 4. [↑]( "پرش به بالا")["Iran delays Khamenei funeral as US and Israeli bombardment continues"]( _BBC_. 4 March 2026. 5. [↑]( "پرش به بالا")حیدرخانی، سبا (۲۰۲۶-۰۶-۲۹). [«پول‌پاشی برای تشییع یک تابوت خالی»]( _www.iranintl.com_. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. 6. [↑]( "پرش به بالا")["Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says"]( _[BBC]( "BBC")_ (in British English). 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026. 7. [پرش به بالا به: 1]( Gambrell; Melanie Lidman; Josh Boak; Eric Tucker (28 February 2026). ["Iranian state media say country's supreme leader is dead"]( _AP News_ (in English). Retrieved 1 March 2026. Citing unidentified sources, the semiofficial Fars news agency, believed to be close to the Revolutionary Guard, reported that several relatives of Khamenei were also killed, including a daughter, son-in-law, daughter-in-law and grandchild. 8. [↑]( "پرش به بالا")["Ayatollah Khamenei Death: Official Confirmation"]( _Islamic Info Center_ (in English). 1 March 2026. Retrieved 1 March 2026. 9. [↑]( "پرش به بالا")Ben Ari, Lior (2026-03-02). ["Reports in Iran: Khamenei's wife dies from her wounds"]( _Ynetglobal_ (in English). Retrieved 2026-03-04. 10. [↑]( "پرش به بالا")Suter, Tara (2 March 2026). ["Khamenei's wife dies from injuries sustained in US, Israeli attack: State media"]( The Hill. Retrieved 2 March 2026. 11. [↑]( "پرش به بالا")["Iran announces 40 days of mourning, 7 public holidays after Khamenei's death"]( _Khaleej Times_ (in English). 1 March 2026. 12. [پرش به بالا به: 1]( محرم تا چهارم ژوئیه؛ چرا برنامه خاکسپاری علی خامنه‌ای اکنون اعلام می‌شود؟»]( بی‌بی‌سی فارسی. ۲۳ خرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۹. 13. [↑]( "پرش به بالا")["Iran postpones Khamenei funeral over likely unprecedented turnout"]( _Daily Sabah_. AFP. 4 March 2026. 14. [↑]( "پرش به بالا")[«تشییع خامنه‌ای «احتمالاً تا اوایل محرم» انجام می‌شود»]( بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ خرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۲۶. 15. [↑]( "پرش به بالا")[«برگزاری مراسم تشییع علی خامنه‌ای به محرم موکول شد»]( _euronews_. ۲۰۲۶-۰۶-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۶-۰۴. 16. [↑]( "پرش به بالا")[«تصویر دیدنی از زائر کوچک رواق کشوردوست»]( _تابناک_. ۲۰۲۶-۰۶-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. 17. [↑]( "پرش به بالا")[«رواق کشوردوست»]( _خبرگزاری مهر_. ۲۰۲۶-۰۵-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۶. 18. [↑]( "پرش به بالا")[«رواق کشوردوست»]( _خبرگزاری دانشجو_. ۲۰۲۶-۰۵-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. 19. [↑]( "پرش به بالا")[«Symbolic funeral procession for Iranian Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, in Najaf»]( Reuters Connect. دریافت‌شده در ۶ ژوئیه ۲۰۲۶. 20. [↑]( "پرش به بالا")hejazi (۲۰۲۶-۰۴-۰۹). [«Massive Public Turnout on the 40th Day After the Assassination of Iran's Leader»]( _WANA_ (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. 21. [↑]( "پرش به بالا")[«پورجمشیدیان دبیر ستاد ملی آیین تشییع و وداع با رهبر شهید انقلاب شد»]( _ایرنا_. ۲۰ خرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. 22. [↑]( "پرش به بالا")[«استاندار تهران رئیس ستاد برگزاری مراسم وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی شد»]( _ایرنا_. ۲۷ خرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۸ تیر ۱۴۰۵. 23. [↑]( "پرش به بالا")[_«مظفری» رئیس ستاد برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید در خراسان رضوی شد_]( 24. [↑]( "پرش به بالا")[«سردار حسن‌زاده: پیکر رهبر شهید انقلاب را با بالگرد در مسیر تشییع عبور خواهیم داد/ توصیه مهم به شرکت کنندگان در مراسم تشییع»]( _روزنامه دنیای اقتصاد_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۹. 25. [پرش به بالا به: 1]( مسعود (۲ ژوئیه ۲۰۲۶). [«از تهران تا نجف؛ آنچه دربارهٔ مراسم تشییع علی خامنه‌ای می‌دانیم»]( بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۲۶. 26. [↑]( "پرش به بالا")[«تداوم اظهارات متناقض دربارهٔ زمان برگزاری مراسم تدفین علی خامنه‌ای»]( ایران اینترنشنال. ۹ ژوئن ۲۰۲۶. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۶. 27. [↑]( "پرش به بالا")[«محدوده مسیر تشییع رهبر شهید انقلاب در تهران مشخص شد»]( _خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency_. ۲۰۲۶-۰۶-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. 28. [↑]( "پرش به بالا")[«جزئیات مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید در قم»]( _خبرگذاری صدا و سیما_. 29. [↑]( "پرش به بالا")[«برنامه‌ریزی گسترده برای خاکسپاری علی خامنه‌ای؛ سه تشییع بزرگ جمهوری اسلامی چگونه برگزار شد؟»]( _euronews_. ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. 30. [↑]( "پرش به بالا")[«مراسم تشییع و تدفین رهبر شهید یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای مشهد است»]( _خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency_. ۲۰۲۶-۰۶-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. 31. [پرش به بالا به: 1]( سولماز (۱۵ تیر ۱۴۰۵). [«تشییع خامنه‌ای؛ ضریح متحرک، تغییر چهره تهران و هزینه‌های نامعلوم»]( ایران‌وایر. دریافت‌شده در ۱۵ تیر ۱۴۰۵. 32. [↑]( "پرش به بالا")[«امکان ورود کوله پشتی، ساک و اجسام حجیم در مصلی وجود ندارد»]( _انتخاب_. ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۲. 33. [پرش به بالا به: 1]( «ادای احترام» هیئت‌های خارجی به پیکر علی خامنه‌ای به پایان رسید»]( رادیو فردا. ۱۲ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۵ ژوئیه ۲۰۲۶. 34. [↑]( "پرش به بالا")[«انتخاب هدفمند آیات قرآن برای قرائت در برابر هیئت‌های دیپلماتیک در مراسم تشییع علی خامنه‌ای»]( _ایران اینترنشنال_. ۱۳ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۵ تیر ۱۴۰۵. 35. [↑]( "پرش به بالا")[«ادامه مراسم تشییع خامنه‌ای؛ غیبت مجتبی و تدابیر شدید امنیتی»]( _رادیو فردا_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. 36. [↑]( "پرش به بالا")[«Anger at US and Israel courses through vast crowds in Iran»]( Egypt Independent. ۵ ژوئیه ۲۰۲۶. دریافت‌شده در ۶ ژوئیه ۲۰۲۶. 37. [↑]( "پرش به بالا")[«ترامپ: به جمهوری اسلامی برای تشییع خامنه‌ای یک هفته فرصت دادیم»]( _ایران‌وایر_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. 38. [↑]( "پرش به بالا")[«روز یکشنبه در سراسر ایران تعطیل اعلام شد»]( رادیو فردا. ۱۳ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۵ ژوئیه ۲۰۲۶. 39. [↑]( "پرش به بالا")[«جعفر سبحانی تبریزی نماز میت علی خامنه‌ای را در مصلی تهران خواند»]( _بی‌بی‌سی فارسی_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. 40. [↑]( "پرش به بالا")[«زمان وداع با پیکر رهبر شهید انقلاب تمدید شد»]( _خبرگزاری مهر_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. 41. [↑]( "پرش به بالا")[«حضور سه پسر علی خامنه‌ای در نماز میت او در مصلای تهران»]( _بی‌بی‌سی فارسی_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. 42. [↑]( "پرش به بالا")["Crowds gather in Iran to farewell body of assassinated supreme leader"]( _ABC News_ (in Australian English). 2026-07-04. Retrieved 2026-07-05. 43. [↑]( "پرش به بالا")[«بازتاب وداع با رهبرشهید در رسانه‌های جهان»]( _تابناک_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۶. 44. [↑]( "پرش به بالا")[«مراسم تشییع پیکر قائد شهید ایران در عراق در قاب رسانه‌های جهان»]( _ایسنا_. ۱۴۰۵-۰۴-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۹. 45. [↑]( "پرش به بالا")[«توجه رسانه‌های جهان به حضور میلیونی مردم ایران درمراسم تشییع رهبر شهید»]( _خبرگزاری مهر_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۶. 46. [↑]( "پرش به بالا")[_بازتاب اقامه نماز بر پیکر رهبر شهید در رسانه‌های عربی؛ از پخش زنده تا تصاویر اختصاصی_]( 2026-07-05, retrieved 2026-07-06 47. [↑]( "پرش به بالا")[«یک ساعت پیشبرای تشییع طرح «گسترده» ترافیک در تهران به اجرا گذاشته می‌شود»]( _بی‌بی‌سی فارسی_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. 48. [پرش به بالا به: 1]( خودرو برای رسیدن عزاداران/ پیکر مطهر با بالگرد در مسیر تشییع عبور خواهد کرد»]( ایسنا. ۱۵ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۵ تیر ۱۴۰۵. 49. [↑]( "پرش به بالا")[«هزاران نفر در مراسم تشییع جنازه آیت‌الله علی خامنه‌ای در تهران شرکت کردند»]( بی‌بی‌سی فارسی. ۱۵ تیر ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۶ تیر ۱۴۰۴. 50. [↑]( "پرش به بالا")["Iran Updates: Hundreds of Thousands Attend Ayatollah's Funeral Procession"]( (in انگلیسی). The New York Times. July 6, 2026. Retrieved July 7, 2026.`{{cite web}}`: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته ([رده]( "رده:نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته")) 51. [↑]( "پرش به بالا")[«Millions to attend funeral procession for Iran supreme leader»]( _FINANCIAL TIMES_. 52. [↑]( "پرش به بالا")["Iranian mourners call for vengeance on Trump during Khamenei funeral procession"]( 53. [↑]( "پرش به بالا")["Ahmadinejad, Kataib Hezbollah figures attend Khamenei's funeral in Iran"]( _The Jerusalem Post_ (in English). 2026-07-06. Retrieved 2026-07-06. 54. [↑]( "پرش به بالا")["Iranian mourners call for vengeance on Trump during Khamenei funeral procession"]( _Reuters_ (in English). 2026-07-06. Retrieved 2026-07-06. 55. [↑]( "پرش به بالا")[«گزارش فرانس ۲۴ از جمعیت سوگواران»]( _تابناک_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۶. 56. [↑]( "پرش به بالا")[«بازتاب تشییع میلیونی پیکر رهبر شهید در رسانه‌های جهان»]( _خبرگزاری بین‌المللی قدس_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۶. 57. [↑]( "پرش به بالا")[«Millions to attend funeral procession for Iran supreme leader»]( _FINANCIAL TIMES_. 58. [↑]( "پرش به بالا")[«اقامه نماز بر پیکر مطهر رهبر شهید و خانواده ایشان در مسجد جمکران»]( _ایرنا_. ۱۶ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۸ تیر ۱۴۰۵. 59. [↑]( "پرش به بالا")[«مراسم تشییع علی خامنه‌ای در قم برگزار شد»]( _BBC News فارسی_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۸. 60. [↑]( "پرش به بالا")[«مراسم تشییع رهبر شهید در قم به پایان رسید»]( _خبرگزاری تسنیم_. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۸. 61. [↑]( "پرش به بالا")[«قم در قاب وداع با قائد امت؛ تشییع و بدرقه میلیونی پیکر رهبر شهید»]( ایسنا. ۱۶ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۶ تیر ۱۴۰۵. 62. [↑]( "پرش به بالا")[«پایان مراسم تشییع باشکوه آقای شهید در نجف اشرف»]( _ایسنا_. ۱۴۰۵-۰۴-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۹. 63. [↑]( "پرش به بالا")[«ببینید/ ورود سید محمد تقی الحکیم به حرم امیرالمؤمنین (ع) و اقامه نماز بر پیکر رهبر شهید»]( _پایگاه خبری تحلیلی انتخاب_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۸. 64. [↑]( "پرش به بالا")["چه کسانی در مراسم وداع با امام شهید امت در نجف حضور داشتند؟"]( _fars_, retrieved 2026-07-08 65. [↑]( "پرش به بالا")[«آمار تعداد تشییع‌کنندگان رهبر شهید در نجف»]( _تابناک_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۸. 66. [↑]( "پرش به بالا")[«اسامی مقامات بلندپایه حاضر در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اعلام شد»]( _روزنامه دنیای اقتصاد_. ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. 67. [↑]( "پرش به بالا")[«کدام مقام‌های خارجی برای ادای احترام به رهبر شهید به ایران آمدند؟»]( _ایرنا_. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۳. 68. [↑]( "پرش به بالا")[«برنامه‌ریزی گسترده برای خاکسپاری علی خامنه‌ای؛ سه تشییع بزرگ جمهوری اسلامی چگونه برگزار شد؟»]( _euronews_. ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. 69. [↑]( "پرش به بالا")Fassihi, Farnaz (2026-07-04). ["Will Iran's New Supreme Leader, Mojtaba Khamenei, Attend His Father's Funeral?"]( _The New York Times_. [ISSN]( "شماره استاندارد بین‌المللی پیایندها")[0362-4331]( Retrieved 2026-07-04. 70. [↑]( "پرش به بالا")Fassihi، Farnaz (۲۰۲۶-۰۷-۰۴). [«Momentary Unity at a Funeral Masks Deep Divisions Among Iran's Leaders»]( (به انگلیسی آمریکا). The New York Times. [شاپا]( "شماره استاندارد بین‌المللی پیایندها")[0362-4331]( دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۶. 71. [↑]( "پرش به بالا")حیدرخانی، سبا (۲۰۲۶-۰۶-۲۹). [«پول‌پاشی برای تشییع یک تابوت خالی»]( _www.iranintl.com_. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. 72. [↑]( "پرش به بالا")[«جمهوری اسلامی صدها ویزای رایگان برای حضور افغان‌ها در مراسم تشییع جنازه خامنه‌ای صادر کرد»]( _www.afintl.com_. ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۲. 73. [↑]( "پرش به بالا")[«از محرم تا چهارم ژوئیه؛ چرا برنامه خاکسپاری علی خامنه‌ای اکنون اعلام می‌شود؟»]( _BBC News فارسی_. ۲۰۲۶-۰۶-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۶-۳۰. 74. [پرش به بالا به: 1]( join funeral procession for Iran's supreme leader Ali Khamenei»]( _[گاردین]( "گاردین")_. 75. [↑]( "پرش به بالا")[«روایت الاخبار از برکات تشییع میلیونی رهبر شهید انقلاب ایران»]( _خبرگذاری مهر_. 76. [↑]( "پرش به بالا")رحمتیان، سامان (۲۰۲۶-۰۷-۰۳). [«زخم آتش بر سرزمین بلوط»]( _www.iranintl.com_. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۵. 77. [پرش به بالا به: 1]( Mostafa; Karimi, Aida (3 July 2026). ["Iran sends a defiant message to Trump with colossal funeral for slain Supreme Leader Ali Khamenei"]( _CNN_. Retrieved 4 July 2026. 78. [پرش به بالا به: 1]( Khamenei's six-day funeral expected to draw millions in Iran"]( The Guardian. 3 July 2026.